การเผชิญความกลัว สิ่งที่คนส่วนใหญ่มักเข้าใจผิด

ความกลัวไม่ใช่สิ่งเลวร้ายที่เราต้องหนี

ในฐานะที่ผมเองก็ผ่านร้อนผ่านหนาวมาพอสมควร โดยเฉพาะวิกฤตเศรษฐกิจปี 40 ที่ทำให้หัวใจแทบหยุดเต้น ผมสังเกตเห็นว่าเรื่องความกลัวเนี่ย เป็นสิ่งที่คนส่วนใหญ่มักจะเข้าใจผิดกันมาก

เรามักจะถูกสอนมาว่าความกลัวเป็นสิ่งไม่ดี เป็นอุปสรรค เป็นจุดอ่อนที่เราต้องกำจัดมันให้สิ้นซาก ต้องกล้าหาญ ต้องไม่กลัวอะไรเลย แต่ในความเป็นจริงแล้ว ความกลัวไม่ใช่ศัตรูครับ หากเรามองให้ดี มันเป็นเหมือนสัญญาณเตือนภัย เป็นสัญชาตญาณที่ธรรมชาติให้มาเพื่อปกป้องเราจากอันตราย ลองนึกภาพดูสิครับ ถ้าเราไม่เคยกลัวอะไรเลย เราอาจจะเดินข้ามถนนโดยไม่มองรถ หรือเอาตัวเองไปอยู่ในสถานการณ์ที่เสี่ยงอันตรายโดยไม่รู้ตัว

ความกลัวมีหน้าที่ของมัน และหน้าที่นั้นก็คือการทำให้เราตระหนักถึงสิ่งที่เราให้คุณค่ามากพอที่จะปกป้องมัน ผมเคยกลัวความล้มเหลวในการลงทุนมาก แต่นั่นก็ทำให้ผมรอบคอบมากขึ้น ศึกษาข้อมูลมากขึ้น ไม่ใช่การถอยหนี แต่เป็นการเตรียมพร้อม

การซ่อนเร้นหรือหลีกเลี่ยงไม่ได้ทำให้ความกลัวหายไป

อีกสิ่งหนึ่งที่ผมเห็นบ่อยคือการพยายามซ่อนความกลัว หรือหลีกเลี่ยงสิ่งที่ทำให้เรากลัว เราคิดว่าถ้าเราไม่พูดถึงมัน ไม่เผชิญหน้ากับมัน มันก็จะหายไปเอง แต่ประสบการณ์สอนผมว่ามันไม่เป็นอย่างนั้นเลยครับ

ยกตัวอย่างง่ายๆ เรื่องการเงินครับ หลายคนกลัวที่จะเปิดดูบัญชีธนาคารของตัวเองตอนปลายเดือน เพราะกลัวจะเห็นตัวเลขที่ติดลบ หรือกลัวที่จะปรึกษาเรื่องหนี้สินกับใคร เพราะอาย แต่การหลีกเลี่ยงไม่ได้ทำให้หนี้หายไป หรือทำให้เงินในบัญชีงอกขึ้นมาเองครับ ตรงกันข้าม มันอาจจะทำให้ปัญหามันพอกพูนขึ้นเรื่อยๆ จนแก้ยากกว่าเดิม

ในที่ทำงานก็เหมือนกันครับ บางคนกลัวการพรีเซนต์งาน หรือกลัวการพูดในที่ประชุม ก็พยายามหลีกเลี่ยงตลอด จนพลาดโอกาสดีๆ ไปหลายครั้ง การหลีกเลี่ยงอาจจะให้ความรู้สึกปลอดภัยชั่วคราว แต่มันก็จำกัดศักยภาพและโอกาสในการเติบโตของเรา

แล้วเราจะเผชิญหน้ากับมันอย่างไร ไม่ใช่แค่กล้า แต่เป็นการ 'เข้าใจ'

การเผชิญความกลัวไม่ใช่การกระโดดเข้ากองไฟทั้งๆ ที่ไม่รู้อะไรเลยครับ แต่มันคือการค่อยๆ ทำความเข้าใจมัน เหมือนกับการที่เราค่อยๆ ทำความรู้จักกับเพื่อนใหม่ มันมีขั้นตอนและวิธีการอยู่บ้าง:

• รับรู้และยอมรับ: ขั้นแรกคือต้องยอมรับก่อนว่าเรากำลังกลัวอะไรอยู่ ไม่ต้องอายที่จะรู้สึกกลัวครับ มันเป็นเรื่องธรรมชาติของมนุษย์
• ทำความเข้าใจที่มา: ลองถามตัวเองว่าเรากลัวสิ่งนี้ไปเพื่ออะไร มันมีเหตุผลอะไรรองรับความกลัวนี้ไหม บางทีความกลัวของเราอาจมาจากประสบการณ์เก่าๆ หรือแค่การรับฟังเรื่องราวจากคนอื่น
• วางแผนและเตรียมตัว: เมื่อรู้แล้วว่ากลัวอะไร และทำไมถึงกลัว เราก็สามารถวางแผนรับมือได้ เช่น ถ้ากลัวการเจ็บป่วยในวัยชรา ก็เริ่มดูแลสุขภาพตั้งแต่ตอนนี้ ทำประกัน หรือเตรียมเงินเก็บไว้
• ค่อยๆ ก้าวออกไป: ไม่จำเป็นต้องเผชิญหน้าแบบหักโหมครับ เริ่มจากก้าวเล็กๆ ค่อยๆ ขยับออกจาก Comfort Zone ทีละนิด เช่น ถ้ากลัวการพูดในที่สาธารณะ ลองเริ่มจากฝึกพูดกับคนในครอบครัวก่อน แล้วค่อยๆ ขยับไปพูดในกลุ่มเล็กๆ

เหมือนการฝึกขับรถครับ ตอนแรกเราอาจจะกลัวการออกถนนใหญ่ แต่เราก็เริ่มจากการเรียนรู้กฎจราจร ฝึกขับในที่โล่งๆ ก่อน แล้วค่อยๆ ออกสู่ถนนจริง

บทสรุป: ความกลัวไม่ใช่ศัตรู แต่เป็นครู

ท้ายที่สุดแล้ว ผมอยากให้ทุกท่านมองความกลัวว่าเป็นเหมือนครูคนหนึ่งที่มาสอนเรา เป็นเหมือนเข็มทิศที่บอกเราว่ามีอะไรที่เราต้องใส่ใจ มีอะไรที่เราต้องเตรียมพร้อม และมีอะไรที่เราต้องเติบโตข้ามผ่านไป

การเข้าใจและเผชิญหน้ากับความกลัวอย่างถูกวิธี ไม่ได้แปลว่าเราจะไม่กลัวอีกต่อไป แต่มันแปลว่าเราจะมีความสามารถในการจัดการกับความกลัวเหล่านั้นได้อย่างมีสติและมีประสิทธิภาพมากขึ้น และนั่นแหละครับคือความกล้าหาญที่แท้จริง